"En wat doe jij dan?" vraag ik. "Ik knik. Ik zeg dat het klopt. En dan ga ik naar huis en voel ik me eenzamer dan voor het gesprek."
Goedbedoeld, verkeerd geland
De mensen om haar heen menen het goed. Niemand wil haar pijn doen. Maar elke troostende zin sluit het gesprek af in plaats van dat hij het opent. "Het went wel" zegt: hou vol, dan is het zo voorbij. "Je hebt je kinderen nog" zegt: kijk naar wat er wél is, niet naar wat er niet meer is. Beide zinnen negeren haar verdriet, terwijl zij het fijn zou vinden om te zeggen dat het wel pijn doet.
Ze leert zichzelf nu om te knikken. Om het gesprek kort te houden. Om niemand tot last te zijn met wat ze eigenlijk voelt.
Voor wie is de troost eigenlijk bedoeld?
Ik vraag haar te denken aan een moment dat iemand wél goed reageerde. Ze is lang stil. Dan: "Mijn buurvrouw zei niks. Ze ging naast me zitten en pakte mijn hand vast".
Geen woorden. Wel aanwezigheid.
Dat is het verschil. Als je snel iets aardigs zegt, wil je dan niet vooral van je eigen ongemak af? Het is makkelijker om een oplossing aan te reiken dan naast iemand te zitten met iets wat niet op te lossen is. De troost gaat dan niet naar degene die rouwt. Hij gaat naar de trooster zelf, die zijn eigen onrust wil sussen.
Als je dit bij jezelf herkent, weet je, het is ook lastig. Het is ongemakkelijk om bij iemands pijn te blijven zonder deze zachter te willen maken. Dat gaat je ook niet lukken. Het gaat erom dat je ziet dat het pijn doet, zoals het werkelijk is.
Wat wél helpt
Wat mijn cliënte nodig had, waren geen woorden die haar verdriet kleiner maakten. Ze had iemand nodig die het verdriet groot liet zijn. Die bleef zitten. Die kon voelen hoeveel pijn het deed en dat ook tegen haar zei.
Dat vraagt iets van je. Je eigen ongemak opzij zetten. Je eigen ervaringen of adviezen inslikken. De ander hoeft niet gered te worden. Gezien worden is genoeg. Een hand op een arm. "Ik weet niet wat ik moet zeggen, maar ik ben er. Wat zou je mij willen vertellen? " Dat is méér dan alle goedbedoelde zinnen bij elkaar.
Dus een volgende keer: voordat je iets zegt om het lichter te maken, vraag jezelf af voor wie die troost eigenlijk bedoeld is. Voor haar. Of voor jouw eigen ongemak met haar verdriet.
Meer weten over rouw, trauma en burn-out?
Heb je een vraag over verlies door overlijden, scheiding, ziekte, verlies van werk, burn-out of ingrijpende gebeurtenissen? Bel 06-12949654 of mail info@brightblue-coaching.nl. Ben je coach? Kijk op www.brightblue-coaching.nl voor opleidingen.
Jeanne van Mierlo
Rouw- en traumaopleider & therapeut
